Một tài liệu xuất hiện sau khi đã có kết luận. Người ta gọi chung là "chứng cứ mới".
Nhưng chữ mới che ít nhất ba tình huống khác hẳn nhau, và chúng không được nhìn giống nhau.
Chữ "mới" che ba tình huống khác nhau
Ba kiểu dưới đây là cách nghĩ để tự phân biệt, không phải cách gọi tên của nơi nào.
Việc xếp đúng kiểu là bước đầu tiên, vì mỗi kiểu dẫn tới một câu hỏi khác.
Kiểu một: tài liệu mới với hồ sơ
Nó tồn tại từ trước, bạn cũng biết là nó có, nhưng nó chưa từng được đưa vào hồ sơ.
Kiểu này khó nhất về mặt giải thích, vì câu hỏi tự nhiên sẽ là: vì sao lúc đó không nộp?
Kiểu hai: tài liệu mới được lập ra
Nó chưa hề tồn tại vào thời điểm có kết luận, và được tạo ra sau đó.
Ở đây có một chỗ tinh tế mà bài sau trong chuyên mục này bàn kỹ: một tài liệu lập hôm nay có thể nói về hôm nay, và cũng có thể nói về một thời điểm đã qua. Hai điều đó rất khác nhau.
Kiểu ba: tài liệu mới được tìm thấy
Nó tồn tại từ trước, nhưng bạn không biết là nó có, hoặc biết mà không tiếp cận được.
Về mặt kiểu hình, đây là tình huống dễ giải thích nhất — miễn là bạn nói được vì sao trước đây không biết và vì sao bây giờ lại có.
Ba kiểu này đặt ra ba câu hỏi khác nhau
- Kiểu một hỏi: vì sao lúc đó không đưa vào?
- Kiểu hai hỏi: nó nói về thời điểm nào?
- Kiểu ba hỏi: vì sao trước đây không biết, và bây giờ vì sao có?
Ba câu này đều là câu về hoàn cảnh, không phải câu về nội dung. Đó là đặc trưng của cả chuyên mục này.
Vì sao kiểu ba là kiểu được nhìn nhẹ nhàng nhất về lý thuyết
Vì nó không gợi ý rằng ai đó đã có thể làm khác đi. Một thứ bạn không biết là có thì bạn không nộp được.
Nhưng lý thuyết ấy chỉ đứng vững nếu bạn nói được câu chuyện cụ thể: tìm thấy ở đâu, khi nào, trong hoàn cảnh nào.
Vì sao kiểu hai là kiểu khó nhất
Vì nó dễ bị nhìn như một thứ được tạo ra để phục vụ chính việc này.
Đó không phải sự nghi ngờ vô cớ — đó là câu hỏi mà bất kỳ hệ thống nào cũng phải đặt. Biết trước câu hỏi ấy giúp bạn chuẩn bị đúng thứ.
Một tài liệu có thể thuộc hai kiểu cùng lúc
Ví dụ: bạn mới biết là có một loại giấy tờ như vậy, rồi đi xin, và giấy tờ được cấp hôm nay nhưng nói về một sự việc từ lâu.
Khi đó nó vừa là kiểu ba vừa là kiểu hai, và cả hai câu hỏi đều sẽ được đặt ra.
Cách tự xếp một tài liệu vào kiểu
Hai câu, trả lời thành thật:
- Vào ngày có kết luận, thứ này đã tồn tại chưa?
- Vào ngày đó, tôi có biết là nó tồn tại không?
Hai câu trả lời kết hợp lại cho ra đúng một trong ba kiểu. Đừng làm cho nó phức tạp hơn thế.
Một thứ không thuộc kiểu nào trong ba
Có một loại "mới" nữa mà người ta hay mang vào đây nhầm chỗ: không phải tài liệu mới, mà cách hiểu mới về một tài liệu đã có trong hồ sơ.
Bạn đọc lại thứ đã nộp và nhận ra nó nói được một điều mà lúc đầu chính bạn không để ý. Cảm giác giống hệt như vừa tìm ra thứ gì đó mới, nhưng về cấu trúc thì khác hẳn: không có gì mới xuất hiện cả, tài liệu vẫn nằm nguyên chỗ cũ.
Điều đó không có nghĩa là nó vô giá trị — nhưng nó thuộc về một chỗ khác, gần với câu hỏi về cách hiểu hơn là câu hỏi về chứng cứ mới. Hãy nói rõ điều này khi trình bày, đừng gọi nó là tài liệu mới, vì gọi sai tên làm người đọc mất công tìm thứ không có.
Điều cần ghi lại ngay khi có nó trong tay
Ngày bạn có được nó, cách bạn có được nó, và ai hoặc nơi nào cung cấp.
Ghi ngay hôm nay. Ba thông tin này là thứ mà bất kỳ ai đọc hồ sơ cũng sẽ hỏi, và là thứ dựng lại rất khó sau vài tháng.
Giữ nguyên tài liệu như lúc nhận — đừng cắt, đừng dán, đừng ghi chú lên chính nó. Ghi chú để trên một tờ riêng. Rồi mang cả hai tới luật sư.
Điều bài này không làm
Bài này không nói kiểu nào được chấp nhận ở đâu, không nói tài liệu của bạn có ý nghĩa gì, và không hứa hẹn gì.
Nó chỉ tách ba nghĩa của chữ "mới". Việc đánh giá thuộc về luật sư — và nên hỏi sớm, vì mọi việc trong chủ đề này đều gắn với thời gian.
Câu hỏi thường gặp
Tôi tìm thấy giấy tờ cũ trong nhà, đó có phải chứng cứ mới không?
Về cách phân loại thì nó thuộc kiểu mới tìm thấy. Nhưng việc nó có ý nghĩa gì thì phụ thuộc vào nội dung và vào loại việc, và đó là câu cho luật sư.
Tôi đi xin một giấy xác nhận mới, có dùng được không?
Tuỳ nó nói về thời điểm nào và nói điều gì. Đừng đi xin trước khi hỏi — có những thứ xin về lại không giúp được gì mà còn tạo ra câu hỏi mới.
Lúc đó tôi có giấy tờ nhưng không nộp vì nghĩ không cần thì sao?
Hãy nói đúng như vậy khi hỏi luật sư. Việc có giấy tờ mà không nộp vì nghĩ không cần là tình huống khó hơn so với mới tìm thấy, nhưng nói thật vẫn là cách xử lý tốt nhất, vì lời giải thích phải khớp với mọi mốc thời gian khác trong hồ sơ.
Trang này có đánh giá tài liệu của tôi được không?
Không. Trang này chỉ giúp gia đình xếp tài liệu vào kiểu mới tìm thấy, mới lập hay mới phát sinh. Việc đánh giá tài liệu đó có ý nghĩa gì với quyết định đã có thuộc về luật sư sau khi đọc toàn bộ hồ sơ.
Gia đình tìm thấy giấy tờ cũ của cha mẹ sau khi có quyết định thì nên làm gì?
Nên chụp lại, ghi rõ tìm thấy ở đâu, khi nào, trong hoàn cảnh nào, và không tự sửa hay ghi chú lên giấy. Sau đó mang bản gốc cùng quyết định tới hỏi luật sư xem giấy tờ đó có ý nghĩa gì và nên xử lý theo đường nào.
